|
ทราบมาว่าคุณเป็นคนที่ผูกพันกับช้างมาตั้งแต่เด็ก
ๆ
: ค่ะ ตั้งแต่ตอนเด็ก ๆ จะชอบดูการ์ตูนวอลท์ดิสนีย์มาก
คือเรื่องดัมโบ้ ช้างหูใหญ่ ๆ
หรืออย่างเวลาไปสวนสัตว์คุณพ่อก็จะพาไปดูลุงช้างก่อน
ความที่เราตัวเล็ก อะไรที่ใหญ่เราก็เรียกลุง
ป้า น้า อา หมด ไปหาลุงช้างก่อนเวลา
ไปสวนสัตว์หรือไปที่ไหนที่มีช้าง
ก็จะต้องไปดูลุงช้างก่อน ผูกพันเพราะช้างน่ารักน่าเอ็นดู
ขนาดคุณลุงวอลท์ดิสนีย์ตาย ยังร้องไห้เลย
เพราะกลัวไม่มีการ์ตูนดู คุณพ่อต้องปลอบว่า
เดี๋ยวเขาก็มีคนมาวาดต่อสมัยก่อนบ้านอยู่แถวสาทร
จะมีช้างมามัดอยู่ข้าง ๆ ยายโซก็ไปตลาดบางรักซื้ออ้อย
ซื้อกล้วยใส่เชือกหิ้วมา เอามาให้
ความที่เป็นเด็ก 10 บาทก็มากแล้ว
ก็เก็บตังค์แคะกระปุก ซื้อกล้วยไปให้ช้าง
แต่ที่มีความสะเทือนใจมากคงเป็นตอนอายุ
8 ย่าง 9 ขวบ
มีเหตุการณ์อะไรเกิดขึ้นคะ
: ตอนนั้นเดินทางไปกับคุณพ่อบนถนนมิตรภาพ
จำ ไม่ได้ว่าจะไปจังหวัดอะไร
เพราะตอนนั้นยังเล็ก คุณพ่อ ขับรถไล่ไปเรื่อย
ดูปราสาทหินพิมาย แวะเขาใหญไปเรื่อย
ๆ แล้วก็ไปเจอช้างตัวใหญ่นอนอยู่ข้างถนน
ลุงช้างเป็นอะไรจะขอลงไปดูคุณพ่อก็ไม่อนุญาต
แต่คุณพ่อลงไป ภาพที่เห็นคือลุงช้างยังพุงกระเพื่อมอยู่เลยแล้วก็มีคนหนึ่งนั่งร้องไห้
เข้าใจว่าเป็นเจ้าของช้าง คุณพ่อเดินกลับมาบอกว่าลุงช้าง
ถูกรถชนลูก ความที่เราเป็นเด็กสุขภาพไม่ดี
เวลาไม่สบายก็จะไปหาหมอ เลยบอกคุณพ่อว่าถ้าอย่างนั้นรีบพาลุงช้างไปหาหมอ
คุณพ่อบอกว่าจะพาไปได้ยังไงลูก
ลุงช้างตัวใหญ่ แล้วก็ไม่มีที่ไหนรักษาได้ก็ขับรถจากมา
ปรากฏว่าลุงช้างก็ตาย ตอนนั้นไม่เข้าใจว่า...ทำไม
ดิฉันถามคุณพ่อไปคำหนึ่งว่า...แล้วทำไมลุงช้างต้องมาเดินบนถนนด้วยคะ
คุณพ่อไม่มีคำตอบ แต่คุณพ่อเอามือมาจับหัว
วันหนึ่งก็เข้าใจว่าปัญหาไม่ได้อยู่ที่ตัวช้างอย่างเดียว
แต่อยู่ที่ตัวคนด้วย
ทำงานตรงนี้
เจอเหตุการณ์สลดใจบ่อยไหมคะ
: เหตุการณ์ที่สร้างความสลดใจอีกครั้ง
คือช้างตกเหวนรก ไม่แน่ใจว่าปี
2530 หรือ 2532 ตอนนั้นตกไปหนึ่งและตายแล้ว
แต่มีอีกตัวหนึ่งยังไม่ตาย ก็เรียกร้อง
เพราะตอนนั้นทำงานเป็นสมาชิกที่เกี่ยวกับองค์กรสัตว์ป่าด้วย
เรียกร้อง ไปว่าทำไมไม่ขอเฮลิคอปเตอร์มาช่วย
เพราะช้างยังเล็กเอาสายเคเบิ้ลมาดึงได้
เขาบอกว่าไม่มีใครให้ ดิฉันถามว่าขอไปหรือยัง
เขาตอบว่ายัง เอ้า...ถ้ายังก็อย่าเพิ่งบอกว่าไม่มี
ใครให้ ดิฉันคิดว่ายังไงเราก็ต้องมีความพยายามที่จะช่วยตอนแรกดิฉันจะต่อสู้เรื่องป่า
เรื่องช้างป่า เวลามีประชุม ยายโซก็จะไปนั่งกับเขาด้วย
บางทีคนก็มองว่ายายคนนี้ เกี่ยวอะไรด้วยถึงสนใจนักหนา
เรื่องช้างจะเป็นประเด็นที่สนใจมาก
เพราะช้างเป็นสัตว์ใหญ่ และยังเป็นตัววัดด้วยว่าป่านั้นสมบูรณ์หรือไม่
ดิฉันจะช่วยเรื่องช้างป่ามาก่อน
ซึ่งก่อนที่จะมาเกิดเหตุช้างตกเหวนรกอีกครั้งหนึ่งในปี
2535 ได้พูดแล้วว่าขอให้ประกาศเป็นปีอนุรักษ์ช้างไทยได้ไหม
คุยกันเมื่อปี 2534 เขาหัวเราะกัน
เขาบอกว่า โซไรดา ...มัวทำเรื่องช้างก็ไม่ต้องทำเรื่องอื่น
คำหนึ่งที่เจ็บปวดมาก คือ ช้างตายทุกวันยุ่งอะไร
(เสียงสั่นเครือ) น้ำตาร่วงเลย
ดิฉันย้อนถามกลับไปว่า...แล้วช้างไม่มีสิทธิ์จะมีโอกาสมีชีวิตในโลกหรือไง
พอถึงตรงนี้ประโยคที่ว่ามัวทำเรื่องช้าง
ก็ไม่ ต้องทำเรื่องอื่น ประโยคนี้แหละไม่ไหวแล้ว
ดิฉันบอกว่า...ก็ได้ค่ะ ก็ทิ้งมันทุกเรื่องเลย
ทำเรื่องช้างเรื่องเดียว เพราะต้องการ
ให้ประชาชนชาวไทยรู้ว่าช้างกำลังประสบปัญหา
ไม่แต่ช้างป่าแต่ช้างบ้านด้วยซึ่งมีประชากรมากกว่าช้างป่าด้วยซ้ำ
คนทำตรงนี้ได้ต้องเข้มแข็ง
แต่คนเราย่อมมีจุดที่อ่อนแออยู่ในตัว
: ดิฉันต้องทำตัวให้เข้มแข็ง
แต่ก็มีความอ่อนแออยู่ในตัว แต่จำเป็นอย่างยิ่งต้องเข้มแข็ง
น้องชายเคยพูดว่าพี่สาวเป็นคนที่แกร่งขึ้นมาก
ดิฉันก็ตอบว่าแล้วจะให้พี่ทำยังไง
ในเมื่อสิ่งที่รายล้อมอยู่รอบตัวโหดร้ายเหลือเกิน
ถ้าจะบอกว่าดิฉันเป็นคนก้าวร้าวไหม
ไม่ได้เป็นค่ะ เพียงแต่ว่าเป็นคนที่พูดความจร
ง แล้วเวลาโกรธมาก ๆ เสียงจะดังขึ้นเรื่อย
ๆ แต่จะมีโกรธที่มาก ๆ คือโกรธแล้วไม่พูดเลย
อันนั้นน่ากลัวกว่า (ยิ้ม) นี่เสียงหายนะ
เพราะเมื่อปี?39 ไปแพ้แมลงที่นครศรีธรรมราช
แต่ไม่ เป็นไรยังพูดได้อยู่ คือช้างอยู่ไกล
ถ้าพูดเบา ๆ ช้างก็ไม่ได้ยิน
ช้างก็ไม่เชื่อ ต้องพูดดัง ๆ
คือถ้าไม่ดัง ก็ไม่ได้
มีเรื่องของภัยมืดเข้ามาไหมคะ
: มีความพยายามจะฆ่าอยู่หลายครั้ง
เมื่อปี 2544 ยางล้อระเบิดทั้งล้อหน้าล้อหลัง
ตอนนั้นประมาณ 4 ทุ่มจาก เชียงใหม่มาลำปาง
ดิฉันได้รับบาดเจ็บที่กระดูกสันหลัง
ความจริงเกือบตกเหว ความพยายามเหล่านี้เป็นเรื่องที่
น่าอายของผู้ที่คิดที่ให้มีการกระทำเกิดขึ้น
ถึงแม้ท่านจะฆ่า เลขาธิการและผู้ก่อตั้งมูลนิธิเพื่อนช้างได้
แต่ท่านไม่สามารถ ฆ่าความรู้สึกของคนไทยทั้งชาติที่พยายามจะช่วยช้างได้
น่าจะเป็นเรื่องของคนที่หาผลประโยชน์จากช้าง
: อาจจะมีคนที่ไม่ปรารถนาดี และไม่ได้มีเจตนาดีต่อช้าง
อาจจะไปตามกระแสบ้าง และอาจจะมีการฉกฉวยประโยชน์จากช้างอยู่มาก
ทางมูลนิธิเพื่อนช้างพยายามต่อสู้ไม่ให้สิ่งเหล่านี้เกิดขึ้น
ไปขัดขวางผลประโยชน์จากกลุ่มที่แสวงหาผลประโยชน์จากช้าง
อันนี้แน่นอนมีการโทรศัพท์มาขู่
อะไรต่อมิอะไร ภัยมืดเยอะมาก
ทั้งฝ่ายของผู้ที่เกี่ยวข้องกับช้างโดยตรง
และผู้ที่ไม่เกี่ยวข้องกับช้าง
ดิฉันให้สัมภาษณ์กับทาง รายการดิสคัฟเวอรี่ชัดเจนว่ามีคนอยู่
2 กลุ่ม คือกลุ่มที่มีผลประโยชน์กับช้าง
และกลุ่มที่ตั้งเป็นองค์กรและทำงานเกี่ยว
กับช้างและต้องการให้โซไรดาตาย
ตอนแรกต้องการทำให้โซไรดาเสื่อม
เสียชื่อเสียง แต่ทำไม่ได้ เพราะดิฉันไม่ได้ทำอะไรเสียหาย
อย่างเช่นอะไรบ้างคะ
: มีจดหมายร่อนไปทั่วเป็นสิบ
หน้ากระดาษ แต่ก็ไม่สามารถทำให้แปดเปื้อนได้
เพราะดิฉันไม่ได้ทำในสิ่ง ที่เขากล่าวหา
ถามว่าเสียใจไหม เสียใจ ค่ะ น้อยใจไหม
น้อยใจค่ะ บางทีสวดมนต์ถามพระผู้เป็นเจ้าว่าทำไมชีวิตถึงได้โหดร้ายกับลูกนัก
ตั้งแต่ตั้งมูลนิธิฯขึ้นมา
จน ณ วันนี้ ปัญหาของช้างเปลี่ยนไปไหมหรือยังคงเป็นปัญหาเดิม
ๆ อยู่คะ
: ปัญหายังคงแย่ลง แต่มันก็แย่ลงเฉพาะกลุ่ม
อย่างกลุ่มช้างเร่ร่อนก็จะทำเป็นขบวนการ
มีนายทุนไปกว้านซื้อมา ขบวนการนี้ก็ใหญ่ขึ้นเรื่อย
ๆ แล้วก็ไปเอาช้างป่ามาเดิน
ซึ่งประชาชนทั่วไปบางทีอาจจะไม่ทราบ
: ไม่ทราบค่ะ ส่วนใหญ่จะคิดว่าอีสานแล้ง
สิบปีที่แล้วมีช้างอยู่ที่นั่นประมาณ-
100 กว่าเชือก เดี๋ยวนี้เขาไปซื้อมาแล้วก็เอาไปไว้ที่นั่นเพิ่มเป็น
600-700 เชือกแล้วมาอ้างว่าอีสานแล้ง
ถ้าอีสานแล้งท่านไปซื้อช้างมาอีกทำไม
ภาคเหนือที่โรงพยาบาลช้างของเราก็แล้งค่ะ
ดังนั้นนี่คือข้ออ้าง ท่านเอาเงินจำนวนมากไปซื้อช้าง
แน่นอนเป็นเงินจำนวนมากก็อยากได้ผลประโยชน์กลับคืน
ดิฉันบอกว่านี่ไม่ใช่แล้ว ถ้าท่านเดือดร้อนเราหางานให้ทำ
ท่านก็ไม่ไป ท่านบอกว่าช้างผมผู้ดีไปเดินป่าเดินเขาไม่ได้
เดี๋ยวตกเขาตาย ย้อนอย่างนี้เลย
ต่อหน้าด้วย ก็ไม่เข้าใจ เมื่อมูลนิธิฯเปิดโปงขบวนการอย่างเบ็ดเสร็จออกมาเมื่อต้นปี
2538 ก็เป็นการประกาศสงครามอย่างชัดเจน
ซึ่งเคยบอกมาแล้วตั้งแต่ปี 2536
ว่ามีอะไรบ้าง เผอิญขบวนการนี้มันมีการต่อห่วงโซ่
ไปเรื่อย ๆ แต่มูลนิธิเพื่อนช้างก็ยังยืนหยัดอยู่จุดเดิมว่าสิ่ง
ที่ท่านทำไม่ถูกต้อง นี่คือภัยสาธารณะ
ทำไมต้องให้คนในกรุงเทพฯ สิบกว่าล้านคนต้องรับผิดชอบชีวิตของตัวเอง
ทำไมต้องให้ช้างมาเดินบนถนน
ทำเรื่องนี้มาหลายปี แต่กลายเป็นว่าทุกวันนี้ก็ยังมี
ช้างเดินให้เห็นอยู่
: ถามว่าเป็นความผิดของช้างเหรอ
ไม่ใช่ ถ้าช้างออก วิ่งแล้วทำลายข้าวของ
หรือทำลายชีวิต ปลายถนนก็ต้องมีคุณตำรวจยืนถือปืนเพื่อยุติการอาละวาดนั้น
สิ่งเหล่านี้เป็นธรรมไหม ไม่เป็นธรรม
เพราะฉะนั้นการป้องกันย่อมดีกว่า
การแก้ไข มูลนิธิเพื่อนช้างถามอยู่เสมอว่าช้างออกมาจากพื้นที่ได้อย่างไร
ด่านก็มี นี่คือช้างสบายดีนะ
ขึ้นรถมา ไม่ได้เดิน ผ่านด่านอะไรต่อมิอะไรมาได้
แต่ช้างซึ่งไม่สบาย โม่ตาลานี่แหละค่ะ
ถูกกักไว้ที่ด่าน กลางแดดร้อน
ๆ ทั้ง ๆ ที่ขารุ่งริ่งถึง 2
ชั่วโมง บอกให้เจ้าของกลับไปเอาใบมา
ไม่มีวิจารณญาณ
ดิฉันถามในที่ประชุมกับกรมปศุสัตว์ด้วย
ถาม หลายครั้ง ท่านกักช้างซึ่งจะมาโรงพยาบาลช้างของมูลนิธิฯ
ท่านเลือกปฏิบัติหรือไม่ ในขณะที่ช้างสบายดี
ท่านให้ไปได้หมดทั่วประเทศ โดยไม่ต้องมีใบอะไรก็ได้
นี่คือคำถามซึ่งไม่มีคำตอบจนเดี๋ยวน
และไม่ใช่แค่ตัวเดียวที่ถูกกันไว้กลาง
ถนน หลายครั้งมาก มูลนิธิเพื่อนช้างโดนเลือกปฏิบัติมาโดยตลอดค่ะ
แต่ปัจจุบันก็มีมาตรการเกี่ยวกับช้างเร่ร่อนออกมาแล้วใช่ไหมคะ
: มาตรการเนี่ยเราพูดกันมาเป็น
10 ปี ทางมูลนิธิ เพื่อนช้างพูดในที่ประชุมสำนักงานตำรวจแห่งชาติ
เมื่อวันที่ 3 มีนาคม และมีผู้แทนกทม.ท่านนั่งอยู่ด้วยท่านบอกว่าเป็นเรื่องที่ปฏิบัติได้โดยยาก
ดิฉันเพิ่งผ่าตัดมา ยังไม่ได้ตัดไหม
พูดก็ไม่ได้ ก็เขียนแล้วให้ที่ปรึกษากฎหมายพูดแทน
ที่ปรึกษาก็บอกไปว่าเดี๋ยวคุณโซไรดาจะเซ็นหนังสือถึงกทม.
ให้ประกาศ ใน 15 วันถ้าท่านไม่ประกาศเป็นเขตปลอดช้าง
จะฟ้องศาลปกครอง ผู้แทนกทม.ก็ท้าฟ้องเลย
ตอนนี้ครบแล้ว 15 วัน (ณ วันที่สัมภาษณ์)
ก็มอบหมายให้ที่ปรึกษาดำเนินการ
เพราะยังไม่เห็นกทม.ประกาศอะไรเลย
เพราะว่า กทม.เป็นเจ้าของพื้นที่
อย่าบอกเรื่องกฎหมายอื่น ๆ เลย
เพราะเจ้าหน้าที่ตำรวจท่านไม่มีความสามารถเอาช้างออกจากถนน
แต่ต้องมีทางมูลนิธิฯร่วมมือด้วย
ต้องมีทางป่าไม้ซึ่งมีควาญช้างผู้ชำนาญ
กระโดดขึ้นคอจับยึดช้างไปเมื่อมกราคม
แต่ตอนนี้เมื่อสองอาทิตย์ก่อนกลับเข้ามาอีกแล้ว
เขาบอกมีผู้ใหญ่ไฟเขียว ดังนั้นหมายความว่ามีบางกลุ่มสนุก
มากกับการมีช้างอยู่ในกรุงเทพฯ
แต่ไม่ได้คิดถึงภัยสาธารณะที่จะเกิดขึ้นกับคนอีกมากมาย
มูลนิธิฯไม่ได้คิดถึงแต่ช้าง
แต่คิดถึงเรื่องอื่น ๆ ด้วยที่จะตามมา
มูลนิธิฯจดทะเบียนมีหน้าที่ต้องให้ความร่วมมือกับภาครัฐและองค์กรสาธารณ-กุศล
เรามีวัตถุประสงค์ชัดเจน เราไม่ยุ่งเกี่ยวกับการเมือง
ใด ๆ เพราะมีบางกลุ่มที่อยากได้งบประมาณ
แล้วบอกว่าเพื่อเอาไปทำโน่นทำนี่
ถ้าช้างยังไม่ได้อยู่ในกรุงเทพฯ
ท่านก็จะไม่ได้งบประมาณ อันนี้เป็นเรื่องน่าเสียใจมาก
กลายเป็น ว่าที่มีช้างอยู่ในกรุงเทพฯนี่เพื่อบางคนที่ต้องการอะไรจากช้าง
ไม่ถูก เมื่อวานซืนไปออกรายการยูบีซี
ประชาชนก็โทร.ไปในรายการ ทุกสายบอกว่าเห็นด้วยกันกับเรา
บางท่านเสียง จะร้องไห้ ช้างมาหน้าร้านเขา
ซึ่งขายข้าวต้ม แล้วเขาก็เดือดร้อน
พอไม่ซื้ออะไรให้เขาก็เอาตะขอสับให้ช้างร้อง
ให้คนสงสาร แล้วคนก็ซื้อ
อย่างเวลาไปต่างประเทศไปเกี่ยวกับเรื่องช้าง
ปัญหาของเขาเหมือนของเราไหมคะ
: ในศรีลังกาปัญหาเขาส่วนใหญ่จะเป็นช้างป่า
จะมีใน กรณีช้างป่าบุกพื้นที่ชาวบ้าน
แต่ช้างมาเดินในเมืองไม่มี เพราะช้างเลี้ยงช้างบ้านจะน้อย
จะเลี้ยงอยู่ในวัด เพราะถือว่า
ช้างเป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์ แต่เรามีช้างมาเดินบนถนน
ดิฉันพูดอยู่เสมอและพูดมาตั้งแต่ต้น
คนไทยเรายืนอยู่บนแผ่นดิน แผ่นดินเสรีที่เราได้ชัยชนะมาบนหลังช้าง
ลืมกันหรือไม่ ซึ่งดิฉันมั่นใจว่าประชาชนไม่ลืม
แต่หน่วยงานของรัฐบางหน่วยงาน
ที่มูลนิธิฯต่อสู้ ก็เพื่อให้ภาครัฐหันมาแล้วช่วยแก้ไขปัญหาเพราะมูลนิธิฯเป็นองค์กรเล็ก
ๆ ทำไม่ได้ทั้งหมดตอนนี้ก็ดีใจที่หลายหน่วยงานเข้ามาเพื่อที่จะเป็นเจ้าภาพ
แต่อยากจะเรียนนิดหนึ่ง ว่าขอความเป็นธรรมให้กับมูลนิธิเพื่อนช้าง
ด้วย เพราะสิ่งที่หลาย ๆ องค์กรกำลังทำก็คือเสียงสะท้อนที่ดังมาจากมูลนิธิฯทั้งสิ้น
โครงการใด ๆ ที่ออกมาก็คือสิ่งที่มูลนิธิเพื่อนช้างเสนอมาทั้งปวง
ไม่ให้เครดิตก็ขอร้อง อย่าแกล้งกันเลย
ท่านไม่อยากบอกว่ามูลนิธิฯ
เพื่อนช้างเป็นผู้เสนอ ท่านอายที่จะพูดอย่างนั้นก็ไม่เป็นไรค่ะ
แต่อย่าแกล้งดิฉันหรือแกล้งมูลนิธิเพื่อนช้างเลย
เพราะสิ่งที่ทำมัน น่าละอายจริง
ๆ บางคนคิดว่าเรื่องของช้าง เป็นเรื่องไกลตัว
ไม่เกี่ยวกับตัวเอง ค่ะ คนจะคิดว่าเป็นเรื่องไกลตัว
แรก ๆ จะมีคนพูดว่าโซไรดาจะมาทำอะไรเรื่องช้าง
มันไกลตัว แต่ตอนนี้ไม่ไกลเลย
ช้างเดินเฉียดหลังคาบ้านแล้ว
ถึงแม้ช้างจะเหลือน้อย ก็อยากจะให้ความเป็นธรรม
เพื่อนเราตัวใหญ จากป่าก็มีสิทธิ์ที่จะมีชีวิตอยู่
เพราะ- ฉะนั้นก็ขอพื้นที่ที่ให้เขาได้มีชีวิตอยู่อย่างมีความสุขบ้าง
เท่านั้นเอง ไม่ได้ขอสิ่งหรูหรา
หรือขอว่าจะต้องมีอะไรทันสมัยให้ช้างอยู่
อยากจะขอที่มุมหนึ่ง ของโลกให้เขาอยู่บ้างเท่านั้นเอง
และดิฉันมั่นใจว่าประเทศไทยยังมีอีกหลายแห่งที่สามารถนำช้างไปเลี้ยงดูได้
เรามี 76 จังหวัดในประเทศ ถ้าแต่ละจังหวัดสามารถรับช้างไปอยู่ได้
มูลนิธิฯก็เสนอเรื่องศูนย์ช้างถาวรว่ามีที่ใดบ้าง
สามารถเอาช้างไปดูแลได้ ก็เกิดขึ้นหลายโครงการจากหลายหน่วยงาน
ก็ดีใจแต่ปรากฏว่าพออ่านโครงการแล้วก็ไม่ค่อยสบายใจ
เพราะมันไปตกอยู่กับสิ่งก่อสร้าง
เป็นตึก เป็นอะไร ถามว่า กลางคืนช้างอยู่ไหนคะ
กลางวันช้างอยู่ไหนคะ แล้วงบค่าอาหารช้าง
ค่าควาญช้างอยู่ไหน เพราะเขามาอยู่เขาก็ต้องมีเงินเดือน
ถ้าเอกชนสามารถทำได้ ก็คือทำคล้าย
ๆ ปางช้างนั่นเอง แต่มูลนิธิฯอยากเรียกว่าศูนย์ช้างถาวร
ช้างจะได้มีความสุข ช้างจะได้ไม่ต้องแสดงอะไร
ในต่างประเทศเรานั่งอยู่บนอัฒจันทร์
ช้างไม่ต้องทำอะไร นั่งเล่นน้ำอยู่ครึ่งวัน
แหย่กันไปแหย่กันมา 40 กว่าตัว
มีความสุข นั่นคือสิ่งที่มั่นใจว่าคนโดยมากอยากเห็น
ไม่ใช่เอาช้างมายืน 2 ขาตีลังกา
หรือเอาเท้าไปเหยียบคน ใครเกิดทำเสียงดังขึ้นมา
ช้างตกใจเหยียบแบนพอดีกัน สิ่งเหล่านี้พยายามคุยกับ
ปางช้างหลายแห่ง เพราะดิฉันเป็นที่ปรึกษาชมรมปางช้างเชียงใหม่ด้วย
ก็ขอเขาว่าไอ้ส่วนตรงนี้ค่อย
ๆ ทยอยออกได้ไหมแล้วท่านก็พยายามให้ช้างอิงธรรมชาติให้ได้มากที่สุด
และก็มั่นใจว่านักท่องเที่ยวที่มาจะสบายใจกว่า
นักท่องเที่ยว
บางท่านไม่อยากขี่หลังช้างด้วยซ้ำ
แต่บางท่านอยากขี่ก็ ทำแนวให้ช้างเดิน
เพราะช้างได้ออกกำลังกายนะคะ
การเดินช้างได้ออกกำลังกาย แต่ไม่ใช่เอาไปเดินตากแดด
ซึ่งช้างไม่ชอบอยู่แล้ว การเดินในป่าช้างมีความสุข
ช้างหยุดกินโน่นกินนี่ มีความสุข
อย่าไปตีไปอะไร บางคนเร่งเวลาเพื่อจะได้หลาย
ๆ รอบ มันไม่เป็นธรรม ก็เข้าใจว่าท่านทำธุรกิจ
แต่ทำธุรกิจ แล้วเอาช้างมา ท่านต้องรู้นิสัยว่าช้างต้องหยุดกินโน่นกินนี่
กินน้ำ เพราะช้างเป็นสัตว์ที่กินอยู่ตลอดเวลา
เพราะฉะนั้นช้างก็จะกินตลอด กินทิ้งกินขว้าง
คือเราต้องเข้าใจธรรมชาติของช้าง
ถึงจะอยู่ด้วยกันอย่างมีความสุขได้
แต่ไม่ใช่ให้ช้างมาอยู่ในป่าคอนกรีต
ท้อกับการทำงานไหมคะ
: มันท้อนะคะมนุษย์นี่ยังแปลกใจหลายครั้งเวลาอ่านบทสัมภาษณ์ของใค
รก็ตามที่เคยบอกว่าไม่เคยท้อเลยดิฉันดีใจด้วย
เพราะจริง ๆ แล้วมนุษย์เราต้องมีความ
รู้สึกนี้แต่บางครั้งบางท่านอาจจะไม่กล้าบอก
แต่โซไรดา ซาลวารา บอกได้เลยว่า...ท้อ
แต่ไม่กลัวและไม่ถอย เหนื่อย
ก็นั่ง ขอพักก่อนเราทำงานตรงนี้คนก็น้อย
แล้วยังมีคนกลั่นแกล้งตลอด มันทำให้ยิ่งฉุดรั้งการทำงานของเรา
ยิ่งต้องนั่งลงแล้วก็ดูว่ามันเกิดอะไรขึ้น
แม้กระทั่งผู้ร่วมงานบางคนก็โดน
ขอซื้อตัว มันมีวิธีการกลั่นแกล้งเยอะมาก
นอกจากจะเอาชีวิตแล้ว มีการเอางูจงอางมาปล่อย
ยาว 3 เมตรกว่า ซึ่งในพื้นที่ตรงนั้นไม่มีงูจงอาง
งูน่ะมี แต่งูจงอาง ไม่มีแน่
ดิฉันไปไหนมาไหนก็ต้องมีปืน ซึ่งมีปืนไม่ได้ไว้ป้องกันตัวเอง
แต่ไว้ป้องกันเจ้าหน้าที่ ป้องกันคนอื่น
ได้ลั่นวาจาไว้แล้วว่า...ถ้ามาถ้าดิฉันนั่งอยู่
ดิฉันก็ไม่ลุกหนี แต่ว่าอย่าแตะช้างและเจ้าหน้าทเพราะดิฉันก็จะยิงเหมือนกัน
เคยกลัวบ้างไหม
: ไม่เคยนึกกลัวเลย แต่ความรู้สึกกลัวจะเกิดขึ้นเมื่อช้างอาการไม่ดี
ทำท่าไม่ดี ทำท่าจะไป อันนี้กลัว
กลัวว่าทำไมเราถึงช่วยไม่ได้
กลัวเขาทรมาน ไอ้ช่วยไม่ได้นี่จริง
ๆ ยังน้อย เพราะเราช่วยจนลมหายใจสุดท้าย
อย่างพังคำมี นี่หมดลมหายใจสุดท้ายกับมือ
มีหลายเชือกที่หมดลมกับมือและเป็นคนปิดตาเอง
บางตัวต้องฉีดยาให้พ้นทุกข์ บางตัวเสียชีวิต
เพราะร่างกายไม่ไหวจริง ๆ เพราะฉะนั้นความรู้สึกกลัว
ไม่มี แต่กลัวช้างทรมานนานเกินไป
เป็นสิ่งที่กลัวมาก ดิฉันจะประชุมกับคุณหมอว่าถ้าไปไม่ทัน
ปกติดิฉันจะต้องอยู่ที่นั่นด้วยเสมอ
แต่ถ้าไปไม่ทัน อย่าให้ทรมาน
มีบางคนบอกว่ายาที่เราใช้เป็นยาดีมาก
ทำไมไม่ใช้ยาคุณภาพต่ำกว่านี้
ดิฉันบอกว่าอย่าพูดคำนี้ พูดไม่ได้
เพราะช้างก็คือชีวิตหนึ่งชีวิตเหมือนกัน
: ถูกต้องค่ะ บางท่านที่คิดว่าก็แค่สัตว์ตัวเดียว
ไม่เห็นต้องลงทุนรักษากันหลายแสนหรือเป็นล้านบาท
อันนั้นดิฉันก็เคารพในความคิดท่าน
แต่ในความคิดของตัวโซไรดา เองในฐานะผู้ก่อตั้งมูลนิธิฯองค์กรและเพื่อนช้างทั้งหมด
เราคิดแตกต่างกัน เพราะเราต้องการที่จะลดการสูญเสีย
และพยายาม ให้ความเจ็บปวดทรมานนั้นเกิดกับช้างน้อยที่สุด
ถ้าไม่สามารถรักษาชีวิตได้ ก่อนจะหมดลมก็ต้องหมดลม
ด้วยอาการสงบ
ต้องต่อสู้กับความรู้สึกตัวเองตลอดเวลา
: ต้องสู้กับความรู้สึกตัวเองอย่างมากค่ะ
เพราะสุขภาพตัวเองก็ไม่ดี จึงจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องรักษาความรู้สึกของ
ตัวเองด้วย แต่มันยากมาก เพราะดิฉันอยู่กับสิ่งโหดร้าย
รอบตัว และอยู่กับความเจ็บป่วย
แน่นอนในความเจ็บป่วยมันไม่มีความสุข
เพราะตัวเองก็ป่วยทั้งชีวิต เมื่อพูดถึงความ
เจ็บป่วย ย่อมรู้ดีว่าหมายถึงอะไร
เพราะตัวเองก็เจ็บป่วยเหมือนกัน
ป่วยเยอะมาก จะตายเมื่อไหร่ก็ไม่รู้
ความกลัวอีกอย่างก็คือ กลัวที่ตัวเองจะตายก่อนที่งานจะเสร็จ
หมายถึงเกรงว่าจะไม่มีใครดูแลงานมูลนิธิฯต่อ
: ดิฉันบอกกับเจ้าหน้าที่ว่า
ครูไม่กลัวเลย ถ้าครูตาย เพราะพวกเราทุกคนสามารถหางานใหม่ได้
แต่ที่ครูกลัวคือช้างไม่มีที่จะไป
เขาจะทำยังไง โม่ตาลาจะหันมามองว่าแม่ไปไหน
ทำไมแม่ไม่มา มีใครจะบอกไหม หรือใครจะเข้าใจ
แล้วช้างอีกเท่าไหร่ ที่พิการแล้วไปไหนไม่ได้
และอยู่ในความ ดูแลของมูลนิธิฯ
ตรงนี้คือที่กลัว ไม่ได้กลัวตาย
แต่กลัวว่าใครจะดูแลช้าง ไม่ได้กลัวว่ามูลนิธิฯจะล้ม
เพราะทุกคน ก็บอกว่าล้มแน่อยู่แล้ว
ที่ผ่านมามีอุปสรรคตลอด แต่ก็ผ่านมาได้ทุกครั้ง
: บางครั้งก็แปลกใจเหมือนกัน
พอมองกลับไป ผ่านมาได้ยังไง บางทีเพื่อนร่วมงานบอกว่าคุณโซผ่านมาได้ยังไง
เนี่ย นั่นน่ะสิคะ เพราะฉะนั้นเวลาท้อก็จะมองกลับไปว่า
เจอเรื่องที่ร้ายกว่านี้มาเยอะ
ผ่านมาแล้ว
ต้องฟันฝ่าให้ได้ มีกำแพงกั้น
ก็จะทำบันไดปีนข้ามกำแพงไป การสร้างบันไดอาจจะช้าหน่อย
เพราะกำแพงบางทีจะไปทลาย มันก็ยาก
ถ้าไม่มีบันได ก็จะใช้เถาวัลย์โยนข้ามไปแล้วไต่เอา
ถนนนี้ไม่ได้โรยด้วยกลีบกุหลาบเลย
มีแต่ขวากหนาม มีอะไรเยอะแยะ
กำแพงอาจจะสูงขึ้นเรื่อย ๆ ไม่เป็นไรค่ะ
ใครจะปิดไม่ให้มองเห็นฟ้า ก็จะก้มหน้าดูดินค่ะ
คิดว่าคุ้มไหมกับสิ่งที่ต่อสู้และสิ่งที่เผชิญมาตลอด
: คุ้มค่ะ เพราะการที่ได้ช่วยสิ่งมีชีวิต
หรือแม้แต่การได้ช่วยให้ความเจ็บป่วยนั้นลดลงนิดหนึ่ง
ก็ถือว่าเป็นสิ่งที่แลกกับอะไรไม่ได้เลยในชีวิต
ทุกครั้งที่ทำงานมีความตั้งใจอย่างไร
: คุณแม่สอนไว้ว่าน้องโซจะทำอะไรก็ทำให้ดีที่สุดนะลูก
และคำคำนี้ก็บอกหลาย ๆ คน ดิฉันย้อนถามคุณแม่ด้วย
ความเป็นเด็กและไม่เข้าใจ แล้วถ้าเกิดทำไม่ได้
คุณแม่บอก ว่าตอนนั้นถ้าน้องโซทำดีที่สุดแล้ว
เป็นใช้ได้ เดี๋ยวนี้ก็ยัง จำคำคุณแม่
ในวินาทีนี้ได้ทำดีที่สุดแล้ว
ถ้าเกิดมีเงื่อนไขอื่น ตัวแปรอื่นอาจจะทำได้ดีกว่านั้น
แต่ในวินาทีนั้นช่วงนั้น ได้ทำดีที่สุดแล้ว
เพราะฉะนั้นถ้าย้อนกลับไปแล้วถามว่าเสียใจอะไรไหม
...ไม่ ทำดีที่สุดแล้วค่ะ
มีความหวังเกี่ยวกับเรื่องของช้างอย่างไรบ้าง
: ดิฉันอยากจะขอความจริงใจกับทุกฝ่ายที่กำลังช่วยช้างอยู่
หรือที่บอกว่ากำลังช่วยช้าง อยากขอความจริงใจ
ท่านให้ช่วยจริง ๆ เพราะวันหนึ่งเมื่อไม่มี
โซไรดา ซาลวารา หรือไม่มีมูลนิธิเพื่อนช้างแล้ว
ก็อยากได้รับความมั่นใจว่าจะมีคนที่จะต่อสู้จริง
ๆ เกิดขึ้นอีก ผู้ที่ต่อสู้ร่วมกับโซไรดามีอยู่จำนวนหนึ่งแล้ว
แต่อยากให้มีมากกว่านี้อีก เพราะไม่ใช่แค่ช้างเท่านั้นที่กำลังต่อสู้อยู่
แต่เราต้องการรักษาป่าไว้ด้วย
พื้นที่ป่าก็คือแหล่งที่จะเป็นบ้านของช้าง
ไม่ได้หมาย ความว่าเอาช้างไปปล่อยป่า
แต่อย่างน้อยจะมีที่ให้ช้างได้อยู่ที่นั่น
โดยมีเราเป็นเพื่อนดูแลจนวาระสุดท้าย
กำลังใจในการทำงานมาจากไหนคะ
: มาจากช้างค่ะ เพราะทุกครั้งที่ดิฉันมองช้างที่ป่วย
สายตาที่มองกลับมาทุกครั้ง
มันบอกว่าเขารู้ว่าแม่กำลังช่วย
ถึงไม่เคยรู้จักกันมาก่อนในชีวิต
คำที่ควาญช้างพูดกับช้างเสมอว่า...วันนี้แม่มา
ช้างจะรู้ว่าแม่หมายถึงใคร โม่ตาลาเองก็เคย
ตอนนั้นดิฉันไม่สบาย ก็ไม่ได้เดินทางไปประมาณเดือนหนึ่ง
ช้างก็ไม่กินอาหาร คุณหมอที่ดูแลอยู่โทร.มาบอกว่าคุณโซ
โม่ตาลาไม่กินอาหาร ดิฉันตกใจ
ทางโน้นเขาก็พยายาม แต่ยังไงก็ไม่ยอมกินอะไรเลย
เอ...ชักไม่สบายใจ แต่ทางคุณหมอก็บอกว่าจะพยายามจนสุดความสามารถ
จนกระทั่ง 5 โมงเย็น ดิฉันโทรศัพท์ไปขอคุยกับคนดูแลหน่อย
ก็บอกเขาว่า...ครูรู้ว่าสิ่งที่จะขอนี่เป็นเรื่องแปลกไปสักหน่อย
แต่ขอให้ทำ ดิฉันบอกให้เขาลงไปแล้วช่วยบอกโม่ตาลา
คือเราอยู่บนเนิน ก็บอกว่าลงไปแล้วบอกโม่ตาลาว่า
แม่บอกให้กิน พูดดัง ๆ พูดซ้ำ
ๆ หลาย ๆ ครั้ง ไม่กี่วันแม่ก็จะมา...บอกอย่างนี้
ได้ยินนะลูก เขาก็บอก...ครับครู
ไม่ถึง 5 นาที โทรศัพท์กลับมามีเสียงกระหืดกระหอบ
โม่ตาลากินแล้วครับคร คนดูแลบอกผมขนลุกเลย
เพราะช้างแสดงอาการ ดีใจ (น้ำตาคลอ...หยุดไปชั่วครู่)
ทำไมช้างถึงเข้าใจ แต่คน ด้วยกันเอง
ซึ่งเราสามารถสื่อภาษาด้วยกันได้
กลับเข้าใจยาก หรือพยายามจะไม่เข้าใจด้วยซ้ำ
วันรุ่งขึ้นโม่ตาลาเดินขึ้นมา
เพราะคุณหมอโทร.มาบอกว่าคุณโซตอนนี้โม่ตาลายืนอยู่ข้าง
หน้าเรือน
ดิฉันบอกว่าคุณหมอล้อเล่น คุณหมอบอกว่า
ไม่ล้อเล่นนะคุณโซ
ผมถ่ายรูปไว้ด้วย เขาเอารูปมาให้ด
กลายเป็นว่าโม่ตาลายืนอยู่หน้าเรือนพัก
พอบอกแม่จะมา โม่ตาลาแกก็เดินขึ้นมารอ
ดิฉันจึงอยากจะบอกว่าที่เราคิดว่าเป็นสัตว์
ซึ่งไม่สามารถสื่อสารกับเรารู้เรื่องด้วยภาษา
แต่ภาษากายเป็นตัวที่บอก
เพราะฉะนั้นกำลังใจทั้งหมดในการทำงานที่ดิฉันได้
มาจากตัวช้างเอง
ไม่เฉพาะตัวเดียวนะคะ ช้างหลาย
ๆ ตัวและกำลังใจที่มาจากประชาชนที่ท่านมีน้ำใจ
บางทีก็มีโน้ตตัวเล็ก ๆ เขียนมาให้
บอกว่าส่งกำลังใจมาให้คุณโซไรดา
บางครั้งก็เขียนมาบอกว่าดิฉันไม่มีเงินจะบริจาค
แต่ดิฉันขอ ส่งกำลังใจมาให้
นั่นมีความหมายยิ่งกว่าอะไร เพราะฉะนั้นสิ่งที่ทำทุก
ๆ วันดิฉันมักจะไปเปิดจดหมายเก่า
ๆ อ่าน และนี่ก็คือพลังที่ได้
เพราะจะบอกกับตัวเองเสมอว่า...ไม่ได้ทำอะไรผิด
ดังนั้นถ้าล้มลงก็อยากให้มีมือมาช่วย
ให้ลุกขึ้นยืนได้ ถ้าวันไหนเหนื่อย
ก็ขอนั่งพักก่อน แต่ถ้าให้ถอย...
(เงียบ)...ไม่มีวัน ดิฉันจะทำจนลมหายใจสุดท้าย
จะทำ เท่าที่ยังมีชีวิตอยู่ ทำให้ดีที่สุดเท่าที่จะทำได
--------------------------------------------------------------------------------
คำพูดและแววตาของเธอขณะที่พูดออกมานั้น
เปี่ยมด้วยความมุ่งมั่นอย่างยิ่ง
--เชื่อได้ว่าวันพรุ่งนี้และวันต่อ
ๆ ไปหัวใจของเธอจะยังคงเต็มร้อยในสิ่งที่ทำตลอดไป
ขอขอบคุณ : โรงแรมอิมพีเรียล
ควีนส์ปาร์ค
เอื้อเฟื้อสถานที่ในการสัมภาษณ์
ร่วมบริจาคให้กับ มูลนิธิเพื่อนช้าง
ได้ที่
* ธนาคารกสิกรไทย
สาขารามอินทรา กทม.
ในนาม มูลนิธิเพื่อนช้าง
เลขที่บัญชี 088-2-20983-0 ประเภทออมทรัพย์
* กองทุนชื่อและสกุลช้าง
มูลนิธิเพื่อนช้าง ธนาคารไทยพาณิชย์
สาขารัชโยธิน
เลขที่บัญชี 111-2-27207-8 ประเภทออมทรัพย์
ที่มา :มูลนิธิเพื่อนช้าง
|
